In de Salt Boekenclub lezen we samen boeken. Boeken waar avontuur de rode draad is. Leden sturen boeken naar elkaar door. Van wat ze gelezen hebben, schrijven ze een review. Ook delen ze hun boekentips. Zo blijft de hele Salt community op de hoogte van interessant leesvoer. Dit is wat er onlangs is gelezen.
Boek De Roep van de Eider *****
Auteur James Rebanks
Uitvoering paperback | € 23,99 -> € 15,00
Op de flap James Rebanks neemt je mee naar een afgelegen eiland in Noorwegen, waar hij het bijzondere leven ontdekt van een oude vrouw die dons van eidereenden verzamelt. Hij raakt gefascineerd door haar vastberadenheid om een eeuwenoude traditie in stand te houden. Wat volgt is een meeslepend verhaal over het harde bestaan in de natuur, vriendschap en veerkracht.
Naarmate Rebanks het leven op het eiland leert kennen, ontdekt hij nieuwe inzichten over zichzelf. In De roep van de eider nodigt hij je uit om opnieuw verbinding te maken met de natuur en toont hij de diepe betekenis van een eenvoudig bestaan.
Het oordeel over het boek De Roep van de Eider
Fascinerend en ontroerend vond ik dit boek. Ogenschijnlijk gebeurt er niet veel in dit boek en tegelijkertijd gebeurt er van alles. Ik werd er helemaal in meegezogen, heel bijzonder!
De schrijver heeft zeven jaar geleden ooit voet gezet op een eiland waar een eendenvrouw, Anna, nestplekken maakt voor de eidereenden en het dons verzamelt dat de eenden achterlaten nadat ze hun eieren hebben uitgebroed. Hij was destijds onder de indruk van haar uitstraling en in de jaren die volgen, blijft ze in zijn gedachten. Als hij zich zeven jaar later wat verloren voert, gaat hij terug naar het eiland om haar verhaal op te tekenen en haar te helpen in haar laatste seizoen op die plek.
James Rebanks schrijft op een open manier over het leven en de werkzaamheden op het eiland. Hij beschrijft zijn eigen ongemak op de momenten dat hij niets kan doen en zijn initiële teleurstelling wanneer hij ziet dat Anna ouder en vermoeider is dan hij had verwacht. Hij observeert de relaties tussen Anna en Ingrid, de vrouw die samen met Anna voor de eenden zorgt, en tussen Anna en de andere bezoekers. Hij deelt hoe hij zich langzamerhand bewust wordt van hoe Anna zich altijd beknot heeft gevoeld door mannen en dat hij misschien vergelijkbaar gedrag heeft vertoond als de betreffende mannen. Hij ziet haar vastberadenheid en symbiotische relatie met de eenden en met haar en Ingrid gaat James op in het met spanning wachten op de eenden, in het zorgen voor hun nestplekken, wegjagen van nestrovers, tellen van nesten en eieren en verzamelen van dons. En hij ziet hoe het eilandleven Anna’s kracht en energie hernieuwt, hoe zij de trotse vrouw wordt die het werk van de eendenvrouwen in de jaren ’80 weer op de kaart heeft gezet.
Anna heeft de schrijver toestemming gegeven om haar verhaal te vertellen en dit wordt door de dagelijkse bezigheden en observaties heen gevlochten. Richting het einde van het boek schrijft James Rebanks: “Ik was op zoek naar een ontsnappingsmogelijkheid, naar een plek aan gene zijde van onze gebroken wereld. Ik was op zoek naar een held en vond iemand van wie ik dacht dat ze de meest rebelse persoon op aarde was. Maar in plaats van met een superheld ben ik bevriend geraakt met een gewone vrouw die een buitengewoon leven heeft geleid.” Ook schrijft hij: “Anna’s voorbeeld was eenvoudig: als we de wereld willen redden, moeten we ergens beginnen. Er zit niks anders op: we kunnen maar één ding tegelijk doen. Haar heroïek was kleinschalig, maar daarom des te krachtiger.” – Wendy *****
De roep van de eider is een sfeervolle en beeldende roman die zich tijdens het lezen in alle rust en eenvoud in je verbeelding beland en je dan niet meer loslaat. Schrijver James Rebanks laat je geloven dat je tussen de eiders rondloopt; je hoort de vogels en de zeewind laat je haren alle kanten op waaien, soms zelfs met de striemende regen erbij.
Maar er zit veel meer diepgang in dit boek dan alleen de prachtige beschrijvingen over het leven op het eiland.
James schrijft over de oude vrouw Anna, die haar leven heeft gewijd aan het verzamelen van de dons van de eidereenden. Anna wordt in het boek een soort moderne heldin, niet één zoals die in de huidige tijd in social media wordt omschreven als groots, luid en meeslepend, maar geworteld in volharding, empathie en een diepe verbondenheid met de natuur. Anna durft te ontsnappen aan verwachtingen van anderen, luistert naar haar intuïtie en heeft geleerd zichzelf opnieuw te ontdekken. James laat hiermee zien dat moed niet altijd groots of heroïsch hoeft te zijn; soms is blijven staan, op jezelf vertrouwen of terugkeren naar je kern al een moedige strijd op zich.
In een tijd waarin veel vrouwen nog steeds te maken hebben met maatschappelijke druk, prestatiedwang en verwachtingen over wie ze moeten zijn, is Anna’s verhaal bevrijdend.
Ze kiest haar eigen pad — soms aarzelend, soms zoekend — maar altijd met eerlijkheid naar zichzelf toe. Anna’s personage zegt voor mij iets belangrijks:
Echte vrijheid is kunnen worden wie je bent, ondanks verwachtingen.
Een les die James ook voor zichzelf meeneemt naar huis. Want als het eiderdonsseizoen zijn einde nadert kijkt James steeds vaker naar zijn eigen leven. Hij voelt dat hij tekort is geschoten als echtgenoot en als vader. Maar ook naar zichzelf: Ik miste mijn vader, mijn grootouders en een hele trits mensen die ik had gekend en begrepen. Ik had het gevoel dat ik uitsluiten had bestaan in een weerspiegeling in hun ogen.
Hij omschrijft treffend waar veel mensen tegenwoordig mee bezig zijn. Hard werken en doelen nastreven, die langzaam omslaat in een obsessie met als resultaat dat je jezelf verliest en de levens van de mensen die het dichts bij je staan steeds moeilijker maakt.
En als al die overdenkingen nog niet genoeg stof tot nadenken geven, laat Anna’s blik je niet alleen de schoonheid van het eiland zien, maar ook de beschadigingen die de mens veroorzaakt aan de natuur en dat doet haar pijn, juist omdat de omgeving zo helend en betekenisvol voor haar is, maar ook voor mij als lezer. Ik wil niet dat dit eiland, ieder ander eiland, onze prachtige wereld ten onder gaat aan vervuiling veroorzaakt door de mens. Ik voelde haar pijn.
Conclusie
Ik vond De roep van de eider een prachtig boek. Het verhaal is rustig maar krachtig, en het laat je nadenken over je eigen plek in de natuur en in het leven. Voor wie houdt van sfeervolle, beschouwende literatuur is dit echt een aanrader. – Sylvia *****
Dit boek heeft voor mij alles wat ik verlang van een boek: waargebeurd, bijzonder, interessant en een geheel eigen sfeer. James brengt een tijd door op een afgelegen eiland bij de oude Anna, de “eendenvrouw” die dons van eidereenden verzameld.
Ik dacht dat Anna dit haar hele leven zou hebben gedaan, maar niets is minder waar. Anna heeft haar eigen keuzes gemaakt en leeft het leven waar zij voor gevochten heeft.
Ik kon echt helemaal wegzinken in de rust en sereniteit van dit boek. Behalve de liefde voor de natuur gaat het ook over de verbondenheid tussen mensen onderling. Absoluut een aanrader. – Masja *****
‘Ik zat haar alleen maar aan te staren. Ze keek terug en glimlachte, en ik voelde een onuitgesproken band’. Het zou het begin kunnen zijn van een liefdesverhaal, en dat is het ook, in zekere zin. Het boek verhaalt over Anna, ‘een vrouw aan de rand van alles. Een vrouw die nog altijd leefde naar alles wat ze kende en waarvan ze begreep dat het afgelopen was.’ De schrijver is vanaf de eerste ontmoeting geïntrigeerd door haar uitstraling. ‘Ze had zo gelukkig geleken – zo zelfverzekerd – daar op haar eiland, in haar eentje weg van de verwachtingen van andere mensen.’
Zeven jaar na hun eerste korte ontmoeting schrijft James Rebanks haar, hij wil haar verhaal opschrijven. Anna, inmiddels in de 70, nodigt hem uit om 3 maanden samen op het eiland te werken, voorbereidingen te treffen voor de komst van de eidereenden tot het verzamelen van de duur betaalde eiderdons na hun vertrek. Het zal haar laatste seizoen worden. Zo onverwoestbaar als ze eerder leek, blijkt ze nu moe en fragiel. Ingrid – een vriendin van Anna – komt ook mee om te helpen en te leren. Dat lijkt de idylle even te verstoren, maar uiteindelijk winnen ze aan vertrouwen, zowel persoonlijk als in de samenwerking.
“Ik vroeg haar of de eenden nu snel zouden komen. Anna haalde haar schouders op. In haar wereld gebeuren de dingen als ze gebeuren. Alleen dwazen stelden teveel vragen.”
De schrijver weet perfect de sfeer te beschrijven op het eiland, de verstilling, het wachten op beter weer, de lange dagen en avonden in het huis, de relatie tussen de vrouwen. Sfeerbeelden en mooie zinnen, het boek staat er vol mee. Het voelt alsof ik er bij ben. Langzaam, tussen de verhalen over de geschiedenis van de eilanden en haar persoonlijke leven (de bijna uitgestorven traditie van het verzamelen van eiderdons bestaat al sinds de Vikingen, lees ik), ontvouwt zich een bijzondere vriendschap tussen Anna en James.
De schrijver stelt zich in diverse passages in het boek kwetsbaar op. ‘Ik was niet alleen moe, ik was de weg kwijt.’ Hij lijkt niet alleen Anna’s verhaal te willen vertellen, maar reflecteert ook op zijn eigen leven, zijn keuzes. Achteraf voelt het alsof hij in Anna zoekt wat hij zelf mist. ‘Anna had haar leven omgegooid toen ze net zo oud was als ik nu – bijna vijftig – op het punt waarop je je afvraagt of je wel hebt geleefd zoals jij dat wilde en moet bepalen of je zo doorgaat of het helemaal anders gaat doen.’ Het voegt een extra laag toe aan het boek, zonder antwoorden te geven; vraag is of het nodig was. Zoals de schrijver zelf aan het einde concludeert: ‘Ik ben slechts de verteller, zij is het verhaal.’ En wat een verhaal. Ik heb Anna en het eiland nooit meer helemaal verlaten. Prachtboek. – Nicoliene ****1/2
Voor wie Voor iedereen die breed geïnteresseerd is, die interesse heeft in traditionele leefwijzen, in Noorwegen of gewoon in alledrie. En voor iedereen die graag een mooi boek leest, wil verdwijnen in een andere wereld, de wind wil voelen en de vogelpoep wil ruiken. Perfect boek voor donkere avonden. Misschien minder geschikt voor mensen die slecht stil kunnen zitten.
Leuk weetje Eidereenden zijn ook in Nederland te vinden, met name op de waddeneilanden Vlieland, Terschelling en Schiermonnikoog. Op zoek naar meer achtergrond over de schrijver, lijkt er een parallel te trekken tussen de levens van Anna en James. Hij is, naast schrijver, vooral schaapsherder, net als zijn vader en opa dat waren. Hij volgt dus in die traditie, net als Anna dat deed in de traditie van haar familie. Blijft de vraag of hij geleerd heeft van Anna; hij constateert uiteindelijk dat haar grootste kracht haar vergevingsgezind is. Misschien lezen we daarover in een volgend boek. Ik ga zijn eerdere boeken over het herdersleven in het Lake District i.i.g. lezen.
Kijken Op Youtube vind je een documentaire over het verzamelen van eiderdons op de eilanden in Noorwegen. Je kijkt hem hier. Een interview met James Rebanks over dit boek zie je hier:
