Een rijzende (pool)ster
Voor wie van langeafstandstochten in een ongerepte wildernis houdt, niet bang is voor verlatenheid en het krijgen van natte voeten, laat staan terugdeinst voor een potje eenzaamheid; is de Arctic Circle Trail in Groenland een aanrader. Maar wacht niet te lang want de laatste jaren duikt het 160 km lange poolcirkelpad, dat door UNESCO Werelderfgoed golft, steeds vaker op in de Top 10 lijstjes van fervente trailvreters, zowel langeafstandswandelaars als terreinfietsers.
Groenland – Kalaallit Nunaat, ‘Land van de Groenlanders’ (nu nog wel) – is met meer dan twee miljoen vierkante kilometer het grootste eiland ter wereld, een grote witte spot die de meesten van ons kennen vanuit de lucht, van ons beeldschermpje waarop we de vlucht op weg naar Noord-Amerika kunnen volgen. Het land dankt haar naam aan de Noor Erik de Rode die in het jaar 981 via IJsland op de Groenlandse kust landde. Volgens de overlevering noemde hij het Groenland omdat dit toch een stuk aantrekkelijker klonk dan IJsland, en zo hoopte hij hiermee andere kolonisten aan te kunnen trekken.
Ondanks hier en daar wat groene stroken, is meer dan 80 procent van het land bedekt met ijs, zelfs in de zomer, dat op sommige plekken wel 3000 meter dik is. Behalve dat deze ijsplaat de habitat is van onder meer de ijsbeer, vormt het ook zo’n tien procent van de zoetwatervoorraden in de wereld. Vanuit het binnenland ‘wandelt’ de ijsmassa richting de kust waar het met hels kabaal in brokken in de Noord-Atlantische oceaan uiteenvalt, en als ijsbergen van soms wel meer dan 200 meter hoogte op drift raken.
Deze extreme landbedekking zorgt ervoor dat het eiland voor mensen praktisch onbewoonbaar is, op de kuststrook van 15 tot 150 km in het zuidwesten na. Hier zijn zo’n 60.000 mensen gehuisvest; voornamelijk Inuit, de oorspronkelijk bewoners, en Groenlanders die voortgekomen zijn uit een vermenging van Inuits en Denen. Door deze schaarse populatie geldt Groenland als het dunstbevolkte land ter wereld. Welcome to space.
4500 jaar
Gebaande paden zijn er niet in Groenland. Wel een overdaad aan ruig natuurschoon. Snoer je stevige stappers vast of stap op je mountainbike en volg de Arctic Circle Trail: een 160 kilometer tocht, ter hoogte van de poolcirkel, van Kangerlussuaq naar Sisimiut, het outdoor epicentrum van Groenland.
De Arctic Circle Trail is misschien wel een van de oudste trails ter wereld; al meer dan 4500 jaar trekken mensen in deze richting van het ijs naar de kust. Hoewel de tocht door het lege toendralandschap niet echt moeilijk is, duurt hij met 8 à 10 dagen toch best lang. Mountainbikers doen er gemiddeld 5 dagen over. Dat komt deels doordat je onderweg nergens eten en drinken kunt kopen, wat betekent dat je alles zelf moet meesjouwen. Oók een tent, voor het geval er geen plek meer is in een van de 10 onbemande hutten langs het pad. Een eigen tent zorgt ervoor dat je altijd onderdak hebt, bovendien kun je je eigen plekje uitkiezen. Wildkamperen is overal toegestaan.
De 10 onbemande hutten zijn op een paar na allemaal redelijk klein (3-6 personen) zijn. De ene keer slaap je op een matratzenlager waar alle matrassen op een platform tegen elkaar aan liggen, de andere keer in een stapelbed. In alle hutten kun je koken maar je moet zelf (voldoende) gasflesjes meenemen.
De ruige weg is gemarkeerd met steenmannetjes die van veraf zichtbaar zijn en herkenbaar zijn aan de grote halve rode cirkels – een knikje naar de Groenlandse vlag – die erop geschilderd zijn. Bovenop staat een rendiergewei. Onderweg heb je grote kans op het spotten van onder meer poolvossen, poolhazen, muskusossen, rendieren en kariboes. IJsberen komen in dit deel van Groenland in principe niet voor.
Als je besluit om de Arctic Circle Trail te gaan doen, las dan wat extra tijd in om zowel voor als na je tocht de omgeving van Kangerlussuaq en Sisimiut te verkennen.
Hoogtepunten
Het eerste hoogtepunt is al direct je startpunt, Kangerlussuaq, de ijs- en wildlife hoofdstad van Groenland. Hier bevindt zich ook de internationale luchthaven waarop je vliegt. Vanuit hier kun je onder meer naar de indrukwekkende Russell Gletsjer en naar de Groenlandse ijskap, die op Antarctica na de grootste ijskap ter wereld is.
Zodra je Kangerlussuaq achter je hebt gelaten, verdwijn je haast letterlijk in een uitgestrekt toendralandschap en zwerf je zo’n 10 dagen over golvende vlaktes, trek je door uitgestrekte valleien en passeer je diverse meren waaronder Amitsorsuaq, het langste meer van de hele route. Als je geluk hebt liggen er kano’s op de oever die je kunt gebruiken om naar de grootste hut, het Canoe Center, te peddelen.
Je doorkruist landschappen waar boulders als enorme dobbelstenen door het terugtrekkende ijs zijn achtergelaten, ploegt door drassige stukken en steekt meer dan eens op blote voeten (of hoge waterdichte schoenen) rivieren over. De Innajuattoq II hut, ook wel The Lake House genoemd, is vanwege de spectaculaire locatie de meest populaire hut van de hele route. Hier zou je jezelf met gemak een maand kunnen opsluiten – als er een supermarkt in de buurt zou zijn – om nu eindelijk eens aan het schrijven van dat boek te beginnen.
Een verrassend deel van de route is het Arctische wilgenbos, evenals de twee hutten (noord en zuid) aan het Kangerlusarsuk Tulleq fjord waar de vergezichten ongeëvenaard zijn. In je afdaling naar Sisimiut word je nog getrakteerd op een spectaculair uitzicht op de bergen rondom de tweede stad van Groenland waaronder de iconische pyramideberg, Nasaasaaq.
Sluit je trip af met wederom een dag of twee in Sisimiut voor een kajak- of suptocht in het fjord of stap op een mountainbike en volg de trails in het achterliggende berglandschap. Terug naar Kangerlussuaq gebeurt meestal per vlucht. Weinig mensen lopen de tocht terug.
In de winter
In de winter wordt de route hoofdzakelijk gebruikt door Groenlanders die de afstand op de hondenslee of snowscooter afleggen. Vanwege de korte dagen, de diepe sneeuw en de extreme kou (tot – 45 graden) zijn er weinig toeristen die de oversteek wagen. Maar ze zijn er wel. Degenen die het winterpad kiezen, doen dit doorgaans in maart of april, wanneer de dagen weer wat langer worden en de sneeuw weer begint te smelten. Meest gekozen voertuigen zijn de mountainbike, fatbike, langlaufski’s of sneeuwschoenen. De winterroute wijkt iets af van de zomerroute omdat de meren dan bevroren zijn en je deze dan over het ijs kunt oversteken. Extreme duursporters schrijven zich in voor de Arctic Circle Race, ’s werelds zwaarste x-country skirace, die jaarlijks in maart plaatsvindt en waar honderden deelnemers zich op langslaufski’s helemaal afpeigeren.
Lengte: 160 kilometer.
Duur: te voet: 8 à 10 dagen. Op de mountainbike: 5 dagen.
Terrein: onverhard.
Ideaal voertuig: de benenwagen, mountainbike, langlaufski’s, hondenslee, sneeuwscooter.
Beste tijd Zomer (eind juni – half september). Winter (januari – april).
Plus
- Geen grote hoogteverschillen die je moet overbruggen.
- Spectaculaire vergezichten over valleien en toendra’s.
- De kans dat je de gehele trip vrijwel alleen loopt is vrij groot.
- Easy hike en bike.
- Drinkbaar water uit meren en rivieren.
- Kans op het zien van het noorderlicht.
- Goed gezelschap van poolvossen, muskusossen, poolhazen en rendieren (‘tuttu’ in het Groenlands).
- In juni heel veel wilde bloemen.
- Gratis blauwe bessen.
- UNESCO Werelderfgoed.
- Goed gemarkeerd met steenmannetjes met halve rode cirkels die van veraf goed te zien zijn.
- Gratis toegang tot de 10 onbemande hutten langs de route.
- Wildkamperen toegestaan.
- Toilet met het mooiste uitzicht ter wereld.
Min
- Kan erg koud zijn. ’s zomers nul graden in de nacht. Winter tot – 45 graden.
- Muggenwolken (’s zomers).
- Zeer veranderlijke weersomstandigheden.
- Veel stukken super drassige ondergrond. Lees: natte voeten.
- Weinig bescherming tegen de wind.
- Onderweg nergens eten en drinken verkrijgbaar.
- Zelfs alles meesjouwen.
Uit de startblokken
Het beste en meest uitgebreide informatiepunt voor de Arctic Circle Trail is visitgreenland.com (zoek op Arctic Circle Trail) waar je op je tocht wordt voorbereid. Andere goede internetbronnen zijn destinationarcticcircle.com en guidetogreenland.com, met name voor je activiteiten voor en na je tocht.
Salt vriendin Floor Veegens liep afgelopen jaar de Artic Circle Trail. Ze appte dat ze het zo leuk vond dat wij deze route aandacht hebben gegeven. “Maar het is echt geen route voor iedereen hoor”, sprak ze dreigend. “Oh, vertel”, was ons antwoord. En zo kwam het dat Floor haar ervaring ‘kort’ voor ons samenvatte:
“Ik lig in mijn tent en ‘wakker worden’ is eigenlijk niet het juiste woord. Ik ben al uren wakker. Ik denk dat ik tot een uur of half twee sliep. Eruit om te plassen. Even omhoogkijken of we toch ook vannacht nog op het noorderlicht getrakteerd werden, niets. Ik kruip terug in mijn slaapzak maar alles in mij blijft aan staan. En precies daar, in kou, stilte, compressie, met mijn slaapzak dichtgesnoerd, mijn muts tot over mijn neus en mijn handschoenen nog aan, denk ik ineens: hoe ga ik dit avontuur straks aan iemand vertellen? Hoe vertel je iets dat tegelijk bizar mooi is en zo ontzettend zwaar dat je het in je hele lijf voelt? Zelfs maanden later nog.
Elf dagen lopen, omdat we begonnen met de Ice Ridge Trail vanaf Russell Glacier na een bezoek aan de ijskap. Toen in twee dagen terug naar Kangerlussuaq. Op die eerste avond zei Groenland meteen hallo met noorderlicht. Met het blote oog bijna vaag. Door je smartphone ineens vol kleur. Je vergeet de kou als je daar staat te kijken. Als het licht afneemt nog een paar jumping jacks en dan weer hop je slaapzak in, je lichaam rust gunnen.
Ik weet nog dat ik zenuwachtig was. Die rugzak pijnlijk zwaar, alleen al zes kilo aan eten, voor elf dagen niet veel, voor je rug wel. Ik had me voorgenomen rustig te lopen en wat deed ik? Ik marcheerde die eerste dagen voorop. Niet over een pad, maar door kniehoog struikgewas, zelf je weg vinden. In zon. Onder strakblauwe lucht. Met meren zo ver als het oog rijkt.
En daarna start de ACT echt. Het moeras. Niet één moeras. Moeras als leefvorm. Natte voeten als constante. Die sponsgrond die aan je schoenen zuigt en je dwingt om hoog te stappen, te balanceren, te trekken. Je kunt lezen hoe het is, maar je weet het pas als je er echt doorheen ploegt. En ik word er nu, zoals gezegd maanden later, nog steeds aan herinnerd. Een lijf dat eigenlijk steeds zegt: remember you become The Bog.
Wat het licht maakte, waren de mensen. Evelyn uit Duitsland. Anirudh, Ani voor intimi, uit India. Brian uit Hongkong, die eerst alleen liep en geleidelijk onderdeel werd van de Tramily (Trail Family). We noemden hem The Legend, omdat hij eruitzag alsof hij net de supermarkt uit kwam wandelen, en ondertussen de wereld al drie keer was overgestoken. En Matt uit Engeland, fotograaf, die op een dag ineens stilviel omdat hij een tweede arctic hare (poolhaas) zag, bijna onzichtbaar, en toen echt op zijn buik over de toendra tijgerde om hem vast te leggen. De haas bleef zitten. Zwarte wimpers. Donkere randjes aan zijn oren. Alle tijd. En dan, alsof het een sketch was: omdraaien, poepen, weglopen. End of the show.
Eén hut staat voor altijd in mijn hoofd gegrift. Aan een meer, bergen eromheen. We komen aan en alles is grijs en koud, zelfs de hut voelt vochtig vanbinnen. Ik heb echt een paar uur nodig voordat ik weer een beetje op temperatuur kom. En dan komt Uno op tafel en zijn we ineens weer mensen. We gieren van het lachen om niets en alles. Onderbroekenlol. Van het soort waar je bij moest zijn geweest om het te snappen. Een ritueel dat zich elke dag herhaalt.
Net als met de hutboeken. Matt vond dat hij niet kon schrijven, dus schreef hij elke dag. Wij lagen dubbel om zijn verhalen. En toen begon Brian, zonder enige ervaring, te illustreren. Kleine tekeningen, precies raak. Zo begin je de dag met een sprongetje in je stap.
Dit was ook de plek waar we wakker werden in een witte wereld. Niet zomaar een beetje. Echt. Alles stil. Het meer dof en vlak. De bergen wit, alsof iemand ze ’s nachts opnieuw heeft ingekleurd. Je staat buiten met die eerste adem in je longen en je voelt meteen: dit wordt een andere dag. Een dag die niet lang is in afstand, wel in tijd, al voelt het niet zo. We staan steeds weer vol verwondering stil. Elke stap nemen we in ons op. Gaan zitten en kijken om ons heen. Hoe grote wollige sneeuwvlokken neerdwarrelen en hoe de zon tevoorschijn komt.
Als we Sisimiut binnenlopen worden we enthousiast onthaald door de Groenlandse honden. Groot en fluffy. En puppy’s die nieuwsgierig naar ons toe kwamen.
Daarna Hotel Sisimiut. Keuken nog dicht, eigenlijk geen plek, maar als ik mijn charmes in de strijd gooi, wordt er toch ruimte gemaakt. We zitten met rode wangen en brede grijnzen aan een tafel die zich snel vult met bizar goede maaltijden uit de omgeving. Rendier. Muskox. Zalm. Friet, heel veel friet. Pannenkoeken met ijs en chocoladesaus. Dit was thuiskomen in het mens-zijn.
En als je klaar bent met de trail, blijf echt even in Sisimiut. Neem daarna de nachtveerboot naar Ilulissat. Binnenvaren door Disko Bay, met ijsschotsen in helder water, ijs boven en onder de oppervlakte. Ik had me daar geen voorstelling van kunnen maken.”
Tips Loop op trailrunners (niet waterdichte, want het duurt veel langer dat deze droog zijn), neem waterdichte sokken mee, kies voor een rugzak van 70 liter en houdt rekening met een gewicht van zo’n 18 kg (vooral vanwege de gedroogvriesde maaltijden die je voor de hele periode meeneemt). Kies voor een slaapzak die tot – 20 graden (is bulky) en verpak de hele inhoud van je rugzak nog eens in een afval- of puinzak. Je belangrijkste taak is alles droog houden. Zorg dat er tenminste 1 of 2 personen in de groep in het bezit is van een Garmin Inreach Mini. En geniet! Beste tijd is tussen half augustus en half september. De ACT is geen walk in the park maar het levert wel een avontuur op dat je nooit meer vergeet.
En klik hier voor Matt’s foto’s
Tekst Natasha Bloemhard | Beeld Lisa Germany, Mads Pihl, Peter Lindstrom,Magnus Elander, Lina Stock, Ben Haggar / Visit Greenland
