In de Salt Boekenclub lezen we samen boeken. Boeken waar avontuur de rode draad is. Leden sturen boeken naar elkaar door. Van wat ze gelezen hebben, schrijven ze een review. Ook delen ze hun boekentips. Zo blijft de hele Salt community op de hoogte van interessant leesvoer. Dit is wat er onlangs is gelezen.
Boek In gesprek met de Noordzee ****
Auteur Arita Baaijens
Uitvoering Paperback | € 22,95
Op de flap Het voortdurend knechten van land en zee zit in de Nederlandse genen. Baggeren, rechttrekken wat krom is en windmolenparken uitstrooien over zee; we doen wat ons goeddunkt zonder de zee of het land ooit iets te vragen of te bedanken. Die bazige houding ten opzichte van de natuur heeft Arita Baaijens altijd verbaasd. Op haar reizen ervaarde ze dat in andere culturen de stem van bossen, bergen en rivieren wel serieus wordt genomen. Waarom in Nederland dan niet?
In dit boek neemt Baaijens een duik in het diepe en onderzoekt wat meestal over het hoofd wordt gezien. Wat wil het wier? Wat wil de oester? Ze broedt op een plan om de Noordzee bestuurskamers binnen te loodsen waar men uitsluitend over, maar nooit mét de zee praat. Zal ze daarin slagen? En wat vindt de Noordzee van haar plan?
In gesprek met de Noordzee breekt het debat open over onze omgang met natuur en voert je een onbekende wereld binnen waarin taal stroomt, garnalen filosofische problemen oplossen en de zee heel dichtbij komt.
Het oordeel over het boek In gesprek met de Noordzee
Boeken die tot denken aanzetten, zijn altijd fijn. Boeken die je anders laten kijken naar een thema, boeken die voor meer vragen zorgen; daar houd ik ook van. Dat is zeker het geval met In gesprek met de Noordzee. Ik moest er in het begin een aantal vaste gedachten en gevoelens voor aan de kant zetten. Ik ging van gedachten als:” Dit is echt vreemd.” “Hoe kan iemand zo denken en daar haar tijd aan besteden?”, naar: “Wow, zo kun je er ook naar kijken.” “Wat bijzonder dat mensen taal, natuur en verwantschap zo samenvoegen.”
In dit boek komt ook weer sterk naar boven dat wij, in de westerse wereld, toch ver van natuur afstaan. Arita beschrijft ook hoe inheemse groepen naar hun omgeving kijken. Bijzonder vond ik het stukje over zee-tweelingen, zoals de Bajau mensen dat noemen. Zij leven zo nauw met de zee en haar bewoners dat ze verweven zijn in hun bestaan.
Zeker ook interessant is de rol die taal speelt in het behoud van de planeet. Zo benoemt ze dat in gebieden met veel (inheemse) talen, de biodiversiteit groot is. Zou het dan ook zo zijn dat als we onze taal uitbreiden, de biodiversiteit meegroeit? – Zillah ***
Een filosofische en poëtische zoektocht om een stem te kunnen geven aan de Noordzee, samengevat in een prettig leesbaar boek van zo’n 170 pagina’s.
Arita Baaijens zoekt naar een manier om ervoor te zorgen dat we niet alleen over, maar ook met de Noordzee praten. Zodat we niet op een technocratisch manier beslissen over de Noordzee als bron voor energie, visserij en meer, maar ons ook afvragen wat dit eigenlijk betekent voor de Noordzee en al het leven daarin.
De parallel met het boek ‘Rechten voor de natuur’ van Jessica den Outer is snel getrokken, toch is dit boek op een heel andere manier geschreven. Arita Baaijens reist naar mensen die vanuit allerlei verschillende achtergronden onderzoek doen naar de Noordzee en haar bewoners. Ze ziet hoe zeehonden reageren op menselijk gezang, bezoekt een kelpbos in Groot-Brittannië, maakt tijdens een expeditie oogcontact met een bultrug en leert over zeetweelingen van inheemse volkeren. Ze beschrijft ook haar scepsis, twijfel en verbazing over de meer zakelijke bijeenkomsten die ze bijwoont.
Wordt ze uiteindelijk een spreker voor de Noordzee? Wat mij betreft is dit boek in ieder geval een mooi en inspirerend betoog. – Wendy ****
In gesprek met de Noorzee is een betoverend boek dat je op een nieuwe manier leert kijken naar de wereld om je heen. Een boek dat mij echt weer eens heeft verrast.
De schrijfster Arita Baaijens weet op een prachtige manier wetenschap, filosofie, inheemse kennis en persoonlijke ervaringen te verweven tot een inspirerend geheel. Haar schrijfstijl is beeldend en meeslepend – je voelt de wind, hoort het ruisen van de zee, en wordt zelf deelgenoot van haar zoektocht naar verbinding en wederkerigheid. Als ze oogcontact heeft met een walvis, voelt het alsof de walvis ook naar mij als lezer kijkt.
Met nieuwsgierigheid onderzoekt ze hoe we als mensen ons verhouden tot de natuur – en vooral: wat er gebeurt als we echt proberen te luisteren. Ze stelt prikkelende vragen: Wat als de zee een stem heeft? Kunnen we in gesprek gaan met een rivier, een duin of een schelp? Het klinkt misschien wat vreemd, maar haar manier van schrijven en vragen stellen heeft mij wel aan het denken gezet. Denk bijvoorbeeld aan het essentiële verschil tussen voldoende en almaar meer. En de keuze tussen de wereld tegemoet treden als toeschouwer of al deel van het grote geheel.
In gesprek met de Noordzee is voor mij niet alleen een boek die gaat over de zoektocht naar een nieuwe relatie met de natuur, maar ook met taal, met humor en verbeeldingskracht. Een erg verfrissend boek. – Sylvia ****
De eerdere boeken van Arita Baaijens heb ik met veel interesse gelezen vanwege haar interessante levenswandel, maar dit nieuwe boek heeft me echt geraakt. Met een duidelijke rode draad (solliciteren als Spreker voor al het leven in zee) wordt de relatie met de zee van allerlei kanten belicht.
De ene kant sprak me meer aan dan de andere, maar de veelheid van perspectieven maakt het een intrigerend caleidoscopisch geheel. Een aantal inzichten waren al bekenden voor me waarvan ik het fijn vond ze weer te ontmoeten, maar het boek heeft me ook met een aantal nieuwe gezichtspunten kennis laten maken.
Hoewel het niet goed gaat met de Noordzee, is het zeker geen treurig boek. Het leest gemakkelijk weg en de vlagen humor en zelfrelativering maken het een prettige leeservaring. De enige reden dat ik geen vijf sterren geef, is dat ik af en toe juist nét wat meer wilde weten alvorens weer naar een nieuw hoofdstuk te gaan. – Masja ****
Voor wie Voor mensen die zich willen laten uitdagen om anders te leren kijken naar zoiets als de Noordzee of de natuurlijke wereld om hen heen.
Leuk weetje Voor dit project heeft de schrijfster met hulp van een programmeur een taalmodel opgesteld waarmee ze in gesprek kon. Zo kon ze de Noordzee vragen stellen, waarop behoorlijk filosofische antwoorden kwamen.
Ook Robert Macfarlane schrijft over het verlies van woorden voor natuur: “Just as nature’s names are vanishing from the language of children, nature itself is vanishing. Forgetting is an easy way to lose things.” Als we dingen niet meer kunnen benoemen omdat we de woordenschat er niet meer voor hebben, worden deze ook minder zichtbaar, minder gewaardeerd en dan misschien ook minder beschermd. Hij schreef er het boek The Lost Words over.
In Salt Magazine #97 staat een uitgebreid interview met Arita Baaijens
Kijken Over de gesprekken die Arita Baaijens heeft gevoerd en het proces dat zij heeft doorlopen, is een documentaire gemaakt door Alexander Oey. Je kunt deze hier bekijken
