In de Salt Boekenclub lezen we samen boeken. Boeken waar avontuur de rode draad is. Leden sturen boeken naar elkaar door. Van wat ze gelezen hebben, schrijven ze een review. Ook delen ze hun boekentips. Zo blijft de hele Salt community op de hoogte van interessant leesvoer. Dit is wat er onlangs is gelezen.
Boek Oceaan ****1/2
Ondertitel Onze laatste wildernis
Auteur David Attenborough & Colin Butfield
Uitvoering Hardcover | € 24,99
Op de flap ‘Geen betere woordvoerder van onze planeet dan David Attenborough.’ – NRC Handelsblad
“Ik heb het geluk gehad om bijna honderd jaar te leven. In die tijd hebben we meer over onze oceaan ontdekt dan in enig ander deel van de menselijke geschiedenis.
De mariene wetenschap heeft natuurwonderen onthuld die een jongetje in de jaren dertig zich nooit had kunnen voorstellen… en we hebben de oceaan zo ingrijpend veranderd dat de komende honderd jaar ofwel getuige zullen zijn van een massaal uitsterven van het oceaanleven ofwel van een spectaculair herstel.
Ik zal niet meemaken hoe dit verhaal eindigt, maar na een leven lang onze planeet ontdekken blijf ik ervan overtuigd dat hoe meer mensen van onze natuur genieten en deze begrijpen, hoe groter onze hoop dat we haar en onszelf kunnen redden.” David Attenborough
Het oordeel over het boek Oceaan
Wat een fijn boek om te lezen! Een mooie balans tussen persoonlijke ervaringen en feitelijke informatie, tussen beschrijvingen van de negatieve impact van menselijk gedrag op het oceaanleven en over het wonderbaarlijk herstellend vermogen ervan. Het boek beschrijft wat we in de afgelopen honderd jaar te weten zijn gekomen over deze wildernis en maakt tegelijkertijd duidelijk hoe weinig we eigenlijk nog weten. De schrijvers laten duidelijk zien wat er niet goed gaat, maar bieden met hun verhalen ook hoop en daarmee een pleidooi om de oceaan te redden.
Het boek bestaat uit drie delen; het eerste deel is kort en licht toe hoe de oceaan is veranderd gedurende het leven van één blauwe vinvis. In het tweede deel worden verschillende facetten van de oceaan belicht, van koraalriffen via kelpbossen en mangroven tot aan de Zuidelijke Oceaan. Ieder hoofdstuk begint met een korte inleiding door David Attenborough, waarin hij bijvoorbeeld terugblikt op een moment waarop hij voor de eerste keer in een bepaald gebied kwam en dit vergelijkt met een bezoek dat vele decennia later plaatsvond. Vervolgens wordt een beeld geschetst van dit specifieke oceaangebied, welke planten en dieren het huisvest, hoe het zich heeft ontwikkeld door de tijd heen en hoe het wordt geraakt door klimaatontwikkelingen en menselijk gedrag. Het laatste deel is weer kort en gaat in op de ontwikkelingen in en rondom de oceaan tijdens de levensspanne van één mens.
Oceaan – Onze laatste wildernis is voorzien van mooie illustraties in zwart-wit en prachtige kleurenfoto’s. Ik heb tijdens lezen regelmatig thuis beelden laten zien, of voorgelezen over de omvang van kelpbossen, octopussen die met één oog naar boven en het andere naar beneden kijken en meer fascinerende wezens. Voor mij maakt het boek duidelijk hoezeer wij allemaal verbonden zijn met de oceaan.
Zoals Aulani zegt wanneer wordt gesproken over Papahānaumokuākea, een marien nationaal monument: “Dan vroegen mensen ons: ‘Waar beschermen jullie het tegen?’ En ons antwoord luidde: ‘Dat is de verkeerde vraag. De vraag moet zijn: waar beschermen we het voor?’ Papahānaumokuākea is tot beschermd gebied uitgeroepen vanwege zijn intrinsieke waarde – omwille van zichzelf- en vanwege zijn waarde voor onze cultuur.” – Wendy ****1/2
Bij het lezen van dit boek hóór je David Attenborough. Wie heeft er niet minstens één van zijn kleurrijke, spectaculaire series of films gezien. Het boek leest als een film, met wonderlijke verhalen over de bewoners van zeer diverse habitats in de oceaan; dit keer moet je de beelden er zelf bij bedenken hoewel elk hoofdstuk een paar mooie platen en fijne tekeningen heeft.
Attenborough legt verbanden tussen de huidige tijd en de bezoeken die hij ter plekke bracht in zijn decennialange carrière. Hij refereert ook aan natuuramnesie: in het geval van de oceaan is daar feitelijk geen sprake van omdat ons beeld zo onvolledig is. Gelukkig is daar in de 99 jaar van zijn leven verandering in gekomen. Hij schetst op zijn eigen aanstekelijke toon een prachtig beeld van een wereld onder water, of dit nu op volle zee is, in de mangrove bossen langs de kust of tussen meterslange kelp. Ik heb weer veel meer geleerd dan ik kan onthouden; over blauwe vinvissen en eenoogkreeftjes, verticale migratie en mariene sneeuw. Maar ook dat kelp een soort zeewier is en deze beiden een soort alg zijn.
“‘Oceaan’ is een veel toepasselijkere naam voor onze planeet dan ‘aarde’.”
Samen met zijn mede-schrijver, vele wetenschappers en onderzoekers en locals maakt hij ook pijnlijk inzichtelijk welke gevaren er zijn voor het zeeleven. Denk aan vaarroutes door migratie zones, industriële visvangst, plastic en spooknetten, opwarming en verzuring en de verstrekkende gevolgen voor de voedselketen. Geen vrolijk verhaal, maar de schrijvers weten het zo te brengen dat er altijd hoop doorklinkt in de woorden. Want het oceaanleven blijkt zich ook heel goed te kunnen herstellen.
Het is een zeer leesbaar boek vol mooie beschrijvingen over bijzondere levensvormen in de oceaan en onheilspellende voorbeelden van haar grootste bedreiging, de mens. Die laatste moet uiteindelijk ook de redding gaan brengen. Dat dat ook voor onze eigen soort van groot belang is, zou toch een extra motivatie moeten zijn. – Nicoliene *****
Voor wie Voor iedereen! Fans van Attenborough zullen dit boek kunnen waarderen. Wie nieuwsgierig is naar de wondere wereld zal zich niet vervelen. En wie echt wil begrijpen waarom bescherming van de oceaan en het zeeleven zo belangrijk is moet dit boek zeker lezen. De schrijvers willen met het boek ook een nieuwe generatie inspireren. Het geeft daartoe ruim voldoende handvatten. Laat het niet voor niets zijn.
Leuk weetje David Attenborough is geboren in 1926 en was dus 99 jaar op het moment waarop dit boek uitkwam. In 2015 maakte hij samen met een cameraman en de bestuurder de eerste diepe duik in het Great Barrier Reef ooit, waarover hij ook schrijft in dit boek. Hij beschrijft ook hoe hij hier bijna 60 (!) jaar eerder in een duikpak het rif verkende (en bijna verdronk, volgens dit artikel).
Kijken Dit boek kwam in Nederland uit in mei 2025, tegelijkertijd met de gelijknamige documentaire. Hier zie je de trailer van deze film:
