De ochtendzon werpt een gouden gloed over Poprad, een slaperige stad aan de rand van de Hoge Tatra. Het station is gehuld in een lichte mist, en terwijl de trein langzaam op gang komt, voel ik de opwinding van het onbekende avontuur dat voor me ligt. Mijn bestemming: de Hoge Tatra in de Slowaakse Karpaten om een deel(tje) van de Tatranská Magistrala te lopen, én om de laatste Europese sherpa’s te ontmoeten die we kennen uit de prijswinnende film Freedom under Load.
Tekst & foto’s Bart Giepmans, Shutterstock
Met slechts 7 vrije dagen op zak was het boeken van een vliegticket rechtstreeks naar Bratislava, de hoofdstad van Slowakije, qua tijd absoluut een betere optie geweest, maar dan had ik ook zeker een hoop van het avontuur gemist dat de treinreis met zich meebrengt.
Het is 9.30 in de ochtend als de ÖBB Nightjet vanuit Amsterdam pünktlich het Oostenrijkse Wien Hauptbahnhof binnenrolt. Vanaf hier kunnen we elk uur op de aansluitende trein naar Bratislava stappen. Maar voordat we doorreizen, besluiten we nog heel even een van de vele Kaffeehäuser te bezoeken – de koffiehuiscultuur in Wenen is officieel Unesco Immaterieel Werelderfgoed – voor een vleug historie en een Kaffee mit Kuchen.
In 10 minuten lopen we naar Café Goldegg, geopend in 1910 en destijds een geliefde plek onder spoorwegarbeiders. In de Tweede Wereldoorlog diende dit café als ontmoetingsplaats voor vervolgde vakbondsleden en revolutionaire socialisten. Door de zwart marmeren tafels, donkergroene pluche banken en koperen kroonluchters voelen we ons teruggeworpen naar begin twintigste eeuw. De klassieke art-nouveau stijl van het koffiehuis bleek eerder ook al een perfect decor voor diverse filmmakers.
Na Wenen reizen we in een uurtje door naar Bratislava Hlavná Stanica, het centraal station van de stad. Als je tijd hebt (of gewoon neemt), loop dan even de historische binnenstad in die gekenmerkt wordt door smalle straatjes, barokke pleinen, verborgen parkjes en historische gebouwen, waaronder paleizen uit het Oostenrijks-Hongaarse monarchietijdperk.
Ook de gotische Sint Maartenskathedraal, waar vroeger de Hongaarse koningen en ook Maria Theresia werden gekroond, is bijzonder om te zien, net als de Salvátor apotheek uit 1904. In dit iconische gebouw met een achttiende-eeuws met marmer versierd houten interieur, worden nog altijd medicijnen verkocht. En bestel op een van de vele terrasjes in de stad eens een Kofola, de nationale frisdrank (die verdacht veel op cola lijkt), of proef het nationale gerecht bryndzové halusky (soort gnocchi met schapenkaas) voordat je de trein weer instapt.
Plattenbau
Vanuit Bratislava gaan rechtstreekse treinen naar Poprad, via Trenčín dat is uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa 2026. Zodra we Bratislava verlaten, zien we een schouwspel van kleurrijke communistische Plattenbau aan ons raampje voorbijtrekken – een scherp contrast met de klassieke binnenstad. Maar al snel duiken we het groen in, door wijnvelden met kleine kapelletjes, afgewisseld door dorpen met volkstuintjes langs het spoor en beboste bergkammen van de Malé Karpaty, ofwel Kleine Karpaten. Hier en daar staan langs de rivier dramatische kasteelruïnes op heuveltoppen en zien we vele oude watertorens in het landschap staan.
Vlak voordat we na anderhalf uur Trenčín binnenrijden, kruisen we voor het eerst de Váh, met ruim 400 km de langste rivier van Slowakije die ontspringt in de Tatra’s en uitmondt in de Donau. Na Trenčín blijven we de Váh volgen, slingerend langs de rivier met mooie vergezichten. We schuren langs de randen van Vel’ká Fatra, een van de negen nationale parken in het land en een topbestemming voor hikers. Dit park bestaat bijna volledig uit bos en talloze bijzondere diersoorten hebben hier hun thuis. Na Kral’ovany wanen we ons door het ruige landschap van bossen en water even in Noorwegen. Het keizerlijke, blauwe station van Ruzomberok, waar de perrons opvallend smal zijn, is duidelijk een overblijfsel van de Kaiserzeit, toen Slowakije nog onderdeel was van het Habsburgse rijk.
Na de Eerste Wereldoorlog werd het onderdeel van Tsjecho-Slowakije, waarna in 1993 de onafhankelijkheid van beide landen volgde. Na drie uur rollen we Poprad binnen, de poort naar de Tatra’s. Ik ben inmiddels een nacht en een dag onderweg, een fractie in vergelijking met de enorme geschiedenis die aan ons voorbij is gekomen.
De Tatra’s
De Tatra’s zijn onderdeel van de Karpaten, een enorme, halfcirkelvormige bergketen die zich over een lengte van 1500 kilometer en een breedte van 100 tot 350 kilometer uitstrekt over Centraal- en Oost-Europa – door Tsjechië, Slowakije, Polen, Oekraïne en Roemenië. Een enorme bergbrok die uiteenvalt in verschillende subketens, waaronder het Tatragebergte op de grens tussen Slowakije en Polen, opgedeeld in de Witte, de Hoge, de Westelijke en de Lage Tatra. De Hoge Tatra (Vysoké Tatry) bevat de hoogste pieken van de hele Karpaten, zoals de Gerlachovský štít (2.655 m). Dit gebied staat bekend om zijn ruige, alpiene landschappen en gletsjervalleien.
De Lage Tatra (Nízke Tatry) ligt ten zuiden van de Hoge Tatra en heeft minder steile, maar nog steeds indrukwekkende bergtoppen, zoals de Ďumbier (2.043 m). Dit gebied is dichter bebost en minder toeristisch dan de Hoge Tatra. De Karpaten zijn dunbevolkt waardoor wilde dieren hier letterlijk alle ruimte krijgen, waaronder drie van de ‘Grote Vijf’ van Europa: de bruine beer, de Euraziatische lynx en de wolf.
Goed om te weten: Slowakije heeft 9 nationale parken en de meeste ervan liggen in het oosten van het land, makkelijk bereikbaar vanuit Poprad. Waaronder, even ten zuiden, Slovak Paradise - een uitgestrekt gebied van bijna 200 km2 met bergkloven, ravijnen en heel veel watervallen. Tachtig procent van het gebied is bedekt met dennenbossen gecombineerd met taxusbomen. Er zijn meer dan 200 grotten en ondergrondse afgronden, een aanrader voor onze volgende reis.
Oudste wandelroute
In het Tatragebergte vind je meer dan 600 km aan gemarkeerde wandelpaden maar voor wie de Hoge Tatra in zijn volle lengte wil doorkruisen, is er de legendarische Tatranská Magistrala. Deze langeafstandswandeling strekt zich uit over ongeveer 72 kilometer en verbindt de westelijke en oostelijke delen van de Hoge Tatra. De route begint in Podbanské in het westen en eindigt in Ždiar in het oosten – of andersom – en volgt de natuurlijke contouren van de bergketens, langs bergmeren en watervallen en over indrukwekkende bergkammen. Hoogste punt is Velka Svistovka (2.038 m). De meeste wandelaars trekken vier dagen uit om de hele route te kunnen lopen. Slapen doe je in de berghutten, en als beste wandeltijd worden juli, augustus, september en oktober genoemd. Wij waren er in mei met als voordeel dat het lekker rustig is.
In de Salt Shop
Slow Travel Europe: Perron Europa
Er is iets magisch aan een treinraam. Het landschap dat langzaam voorbijglijdt, een kop koffie die nog dampt terwijl je de bergen in rolt. Met 17 inspirerende reisverhalen, prachtige fotografie en praktische tips laat dit rijk geïllustreerde hardcover boek zien dat de reis zelf minstens zo bijzonder kan zijn als de bestemming. Een ode aan slow travel, nachttreinen en het herontdekken van Europa per spoor.
De Tatranská Magistralá is een van de oudste en meest iconische wandelroutes in de regio. De route werd in de vroege 20e eeuw aangelegd om de berghutten en belangrijke bergpassen met elkaar te verbinden, waardoor reizigers en bergbeklimmers gemakkelijker toegang kregen tot de adembenemende landschappen van de Tatra. Tijdens het communistische tijdperk werd de route verder ontwikkeld en gemarkeerd met rood-witte tekens, en tot op de dag van vandaag trekt het pad avonturiers van over de hele wereld aan. De trail is goed te doen voor iedereen met een goede wandelconditie maar met ruim 3000 hoogtemeters voor de kiezen is het geen walk in the park. Wij hebben niet het plan (en de tijd) om de hele route te lopen, maar maken vanaf onze uitvalsbasis in Poprad enkele dagtripjes en gedeeltes van Tatranska Magistralá.
Bergboemeltjes
Om bij de trail te komen, moeten we vanuit Poprad eerst nog met een van de elektrische boemeltjes de bergen in rijden. We staan vroeg op, want in het voorseizoen gaan de treintjes maar een keer per uur naar de bergen. Station Poprad-Tatry is het zuidelijke startpunt van de Tatra Electric Railway, een van de eerste elektrische spoorlijnen in de regio waarmee sinds 1908 bewoners en toeristen makkelijk tussen de dorpjes en steden in het Tatragebergte kunnen reizen. De moderne rood-witte rijtuigen dragen de namen van bergtoppen en boemelen in een dik uur naar eindstation Strbské Pleso een populair resort direct gelegen aan een groot bergmeer, waar zowel wintersporters als outdoor fans een uitvalsbasis vinden voor het avontuur in de Tatra’s.
Goed om te weten: In het weekend rijden vrijwilligers met ouderwets materieel vanuit Poprad en Starý Smokovec langs de toppen van de Hoge Tatra. Ga mee met het historische Kométa-treintje uit 1913 of het Trojča-treintje uit 1969. Heerlijk ouderwetse boemels, ramen open, haren in de wind, genieten van de Slowaakse bergen. Ga voor data, tijden en prijzen naar tatranskaelektricka.sk.
Enkele van de 13 tussenstops zijn niet meer dan een wachthuisje in een weiland, waar alleen een zandpad naar een paar huizen leidt. Wij stappen uit in Stary Smokovec om vanaf hier over een zijlijntje naar Tatranská Lomnica te reizen. Hier nemen we een kabelbaan verder de bergen in, naar Skalnaté Pleso, een adembenemend bergmeer, waarvan de Tatra er meerdere heeft, maar ook een van de winderigste plekken van Slowakije. Vanaf dit startpunt lopen we in zo’n 2 uur naar Hebrienok waar we op tandradbaan stappen die ons terug zal brengen naar Stary Smokovec.
We wandelen rondom de boomgrens door naaldbossen, waar beren en wolven rondzwerven en steenarenden zweven. We passeren enkele meren, watervallen en berghutten met een lange geschiedenis. Zoals Rainer’s Chalet, een schuilplaats uit 1863, gebouwd met karakteristiek natuursteen en onlangs weer geopend voor wandelaars.
In de bergen vinden de sherpa’s, ondanks het zware werk, de ultieme vrijheid en hun weg naar kalmte.
De laatste Europese sherpa’s
Tijdens het afdalen passeren we een oudere man die met veel bagage op zijn rug omhoogklimt. Nadat in de negentiende eeuw het toerisme op gang kwam en wandelpaden en berghutten werden aangelegd, droegen horský šerpa (bergsherpa’s of bergdragers) grote ladingen van wel 100 kilo aan bouwmaterialen omhoog – en later voorraden eten, drinken en brandstof – over ruige en gevaarlijke bergpaden, in alle weersomstandigheden, stormen en sneeuw trotserend.
Slowakije is de laatste plek in Europa waar deze historische praktijk overleefd heeft en waar de hutten nog altijd worden bevoorraad door gepassioneerde porters. Zij doen het niet voor het geld, maar zien het dragen als een manier van leven. In de bergen vinden ze, ondanks het zware werk, de ultieme vrijheid en hun weg naar kalmte. Indrukwekkend is het verhaal van Ladislav Kulanga, die vanaf 1968 voor verschillende hutten werkte en onafgebroken materialen omhoog sleepte, met als record een ongelofelijke last van 211 kilo. In 2020 stierf hij op de berg na een ongeval. De documentaire Freedom under Load (2016) gaat over deze sterke mannen.
De volgende dag stappen we opnieuw in het Tatra-boemeltje naar eindpunt Strbské Pleso. Vanuit het treinraampje zien we de bergtoppen steeds dichterbij komen. De laatste sneeuw glinstert in het voorjaarslicht. Vanaf het station lopen we langs het historische Grand Hotel High Tatras in enkele minuten naar de oevers van het gletsjermeer.
We snuiven de heerlijke geur van naaldbossen in ons op en volgen het pad langs het meer, terwijl we de bergtoppen weerspiegeld in het water zien. Een prachtige plek. Toch is deze idyllische scène niet geheel ongerept. Tussen de natuurlijke pracht staan enkele opvallende bouwwerken, waaronder een uitzichttoren en een gigantisch hotel – ’s winters is het gebied een populaire ski-bestemming. Het contrast tussen de strakke, menselijke constructie en de ruige bergwereld is bijna surrealistisch. Een stoeltjeslift brengt ons naar de 2093 meter hoge Mt Solisko, waar we verder wandelen over de flank van de berg.
Op onze weg terug richting Bratislava zijn de Tatra’s in nevel gehuld en rijden we door een mysterieus landschap, waarvan we nu weten dat er met 9 nationale parken, 130 kastelen en vele middeleeuwse dorpjes nog veel op ons wacht voor een volgende reis door Slowakije.
Reisduur Deze reis is prima te doen in 7 dagen, alhoewel 10 dagen relaxter is.
Ticket De heen- en terugreis van Nederland naar Bratislava en verder naar Poprad kun je maken met een Interrail Pas van 4 dagen binnen een maand. We raden je aan om ter plekke losse tickets te kopen (zssk.sk). Een dagkaart voor de Tatra Electric Railway vanuit Poprad is slechts 4 euro.
Salt Nieuwsbrief
Ontvang elke zaterdagochtend een dosis ideeën voor een actief, avontuurlijk en duurzaam leven. Geen spam, geen onzin – wel veel inspiratie.
