In Nederland zijn we opgegroeid met vuurtorens. Het baken van iedere zeeman waarvan het licht met de komst van geavanceerde navigatieapparatuur, helaas steeds meer dooft. Desondanks trekken de torens nog volop de aandacht, maar dan vooral van fietsers en wandelaars.
Het Paard van Marken
Lichthoogte: 16 meter
Lichtbereik: 16,7 kilometer
Bouwjaar: 1839
Status: actief en bewoond
Fietsroute: Fietsen onder de zeespiegel – 35 kilometer
Al in de 17e eeuw werd op Marken, toen nog een eiland in de Zuiderzee, een vuurtoren gebouwd om de scheepvaartroute richting de drukke haven van Amsterdam te beveiligen. De huidige toren werd in 1839 gebouwd en werd dankzij zijn opvallende vorm door schippers meteen het Paard van Marken genoemd.
Marken was ooit een eiland in de Zuiderzee. Sinds 1957 verbindt een dijk het voormalige eiland met het vasteland. Gelukkig heeft het voormalige vissersdorpje sinds de indamming van de Zuiderzee niets van haar historische charme verloren en zijn unieke paalwoningen, de werven, de klederdracht en uiteraard de paling je ‘reality show’.
Het Paard zelf is bewoond en daarom niet vanbinnen te bezichtigen. Dat maakt de wandeling ernaartoe niet minder bijzonder. Vooral op stille ochtenden, wanneer het witte silhouet boven het water lijkt te zweven, begrijp je waarom vuurtorens zo tot de verbeelding spreken.
Salt-routesuggestie
Krijg je geen genoeg van al deze Hollandse Glorie, stap dan op de fiets. De fietsroute Fietsen onder de zeespiegel voert je in 35 kilometer vanuit Volendam via Monnickendam naar Marken en het Paard van Marken. Daarna vaar je met de pont terug naar Volendam. Controleer vooraf de vaartijden van de Marken Express.
Onderweg krijg je het oude Holland cadeau: weidse polders, houten huizen, dijken, havens en wolkenluchten die groter lijken dan het land eronder.
Goed om te weten: rond Marken wordt tot naar verwachting 2027 aan de dijk gewerkt. Hierdoor kunnen wandel- en fietspaden tijdelijk anders lopen. Controleer daarom voor vertrek de actuele situatie.
Lange Jaap
Lichthoogte: 57 meter
Lichtbereik: 55,5 kilometer
Bouwjaar: 1878
Status: het licht is actief; de toren en directe omgeving zijn gesloten
Fietsroute: Stelling Den Helder – 29 kilometer
Deze grote rode jongen dankt zijn indrukwekkende uiterlijk aan de 1088 gietijzeren platen en 21.446 moeren en bouten waaruit hij is opgetrokken.
Ondanks zijn gewicht van een half miljoen kilo beweegt de torenkop tijden een fikse storm wel een meter heen en weer.
Met zijn ranke gestalte en lichthoogte van 57 meter is hij een van de indrukwekkendste vuurtorens van Nederland. Maar ook reuzen blijken kwetsbaar. In 2021 werden ernstige scheuren in de gietijzeren wand ontdekt. Sindsdien zijn de toren en het terrein eromheen afgesloten. Rijkswaterstaat werkt aan plannen om Lange Jaap te stabiliseren en te behouden. Bij uitzonderlijk zwaar weer kan uit voorzorg een groter gebied rond de toren worden afgezet.
Iemand die het strategische belang van dit punt al vroeg doorhad, was niemand minder dan Napoleon. In het begin van de 19e eeuw kwam hij hoogstpersoonlijk polshoogte nemen en liet De Stelling van Den Helder, een hele reeks verdedigingswerken, aanleggen om dit ‘Gibraltar van het Noorden’ te beschermen.
Salt-routesuggestie
De fietsroute Stelling Den Helder is 29 kilometer lang en voert langs de marinehaven en verschillende forten. Stap onderweg af bij Fort Kijkduin, waar je vanaf de duinen uitkijkt over zee.
Liever te voet? De Napoleonroute is een wandeling van ongeveer 11 kilometer langs de historische verdedigingswerken.
Wist je dat?
- De Nederlandse Vuurtoren Vereniging 47 Nederlandse bouwwerken als vuurtoren aanmerkt? Daarvan zijn er 34 beschermd als rijksmonument. Rijkswaterstaat beheert achttien vuurtorens langs de Nederlandse kust.
- De klassieke vuurtorenwachter vrijwel verdwenen is? Op onder meer de Brandaris en Schiermonnikoog bevinden zich nog verkeersposten, maar daar wordt het scheepvaartverkeer begeleid met moderne radar- en communicatiesystemen.
- Iedere vuurtoren zijn eigen lichtkarakter heeft? Door een unieke combinatie van flitsen, verduisteringen en kleuren kunnen schippers ook in het donker herkennen welk licht ze zien.
- Rond de Maasvlakte in de jaren zeventig een compleet stelsel van negen lichtopstanden werd gebouwd? De bekendste is de 62 meter hoge zwart-geel gestreepte toren. Sinds 2008 brandt zijn licht niet meer. In 2024 kreeg de toren de status van gemeentelijk monument.
- Het biljet van 250 gulden de bijnaam ‘De Vuurtoren’ droeg? Ontwerper R.D.E. Oxenaar liet zich voor het kleurrijke biljet inspireren door de Westerlichttoren bij Haamstede.
- De eerste Brandaris op Terschelling al in 1323 werd gebouwd? Die toren verdween uiteindelijk in zee. Een eerste poging tot herbouw stortte tijdens de bouw in. De huidige Brandaris dateert uit 1594 en geldt als de oudste nog bestaande vuurtoren van Nederland.
- Het Paard van Marken in 2018 de eerste Nederlandse vuurtoren werd die een ledlamp kreeg? De oude halogeenlamp van 100 watt maakte plaats voor een ledlamp van slechts 6 watt. Klein licht, groot bereik.
Boek | Vuurtorens, iconen van de kust
Wie na een dag fietsen nog niet is uitgekeken op deze bakens aan de horizon, kan verder reizen in Vuurtorens, iconen van de kust. Peter Kouwenhoven, Arent van der Veen en Gertjan de Boer vertellen over eeuwenoude torens, gietijzeren bouwwerken, Fresnellenzen, lichtwachters en de veranderende functie van vuurtorens.
Het boek verscheen in 2026 in de Heemschutserie en laat niet alleen zien hoe vuurtorens werken, maar ook waarom ze het bewaren waard zijn. Want zelfs wanneer een licht dooft, blijft de toren ons iets vertellen.
Prijs: € 19,95, exclusief verzendkosten
Meer informatie: Heemschut – Vuurtorens, iconen van de kust
In de Salt Shop
Salt #101 – Herfst editie
Thema ICONS meer dan 50 Favorieten en klassiekers | Leni Riefenstahl Tussen bergroes, filmrevolutie en een besmette erfenis | Interview Tamar Valkenier Totale onafhankelijkheid bestaat helemaal niet | Interview Pete Cabrinha Voor pensioen ben ik genetisch ongeschikt | Laat het los Langzaam ontdekken wat je allemaal níet bent | West-Zeeuws-Vlaanderen Gravelen in het land van lucht | en nog veel meer….
Vuurtorens met een tweede leven
1. ’t Hoge Licht – Westkapelle
In deze multifunctionele vuurtoren kun je niet slapen maar wel trouwen. Het Hoge Licht doet namelijk niet alleen dienst als vuurtoren, maar ook als dorpskerk.
Nadat de gotische Sint-Willibrorduskerk bijna verloren ging door een brand, plaatsten de inwoners er – heel toepasselijk – een lichtbaken op, zodat de toren nog altijd in vuur en vlam staat.
Na een flinke reeks treden wacht boven een weids uitzicht over Walcheren, de Westerschelde en de Noordzee. Slapen of officieel trouwen kan er niet, maar een huwelijksaanzoek doen of trouwfoto’s maken behoort wel tot de mogelijkheden.
Adres: Zuidstraat 1, Westkapelle
Meer informatie en actuele openingstijden: Polderhuis Westkapelle
2. Vuurtoren van Harlingen
Hoewel de vuurtorenwachter hier al sinds 1998 niet meer komt, ontsteekt het licht in de Harlingertoren nog bijna iedere nacht. Het kamertje van de wachter is namelijk omgebouwd tot minihotel. Na een flink aantal omwentelingen brengt de trap je naar het ronde bed van waaruit je met goed weer uitkijkt over de zee en de Waddeneilanden.
Op de eerste verdieping vind je een ronde douche, een etage hoger het bed en de zithoek. Helemaal bovenin, onder de koperen koepel, staat een tafel voor twee. Buiten trekt het Wad langzaam voorbij. Binnen heb je de wereld even helemaal voor jezelf.
Adres: Havenweg 1, Harlingen
Meer informatie: Vuurtoren van Harlingen
3. Lichtschip Vessel 11 – Rotterdam
Niet ieder licht stond vroeger op het land. Lichtschepen werden op gevaarlijke plekken voor anker gelegd waar het bouwen van een vuurtoren lastig of onmogelijk was.
In de Wijnhaven van Rotterdam ligt zo’n gepensioneerd lichtschip: Vessel 11. De rode Brit uit 1952 doet tegenwoordig dienst als gastropub, brouwerij, concertpodium en evenementenlocatie. In de keuken krijgen Britse klassiekers een moderne draai en benedendeks klinkt regelmatig livemuziek. Een lichtbaken voor zeelieden werd zo een ontmoetingsplek voor stadsmensen.
Adres: Wijnhaven 101, Rotterdam
Meer informatie: Vessel 11
Salt-tip | Vuurtorenvakantie in Noorwegen
Wie werkelijk naar het einde van de wereld wil, zet koers naar Noorwegen. Langs de grillige kust liggen ongeveer zestig vuurtorenlocaties waar je kunt overnachten. Soms slaap je in de voormalige woning van de lichtwachter, vlak naast de toren. Soms op een rotseiland waar alleen de wind, zeevogels en branding je gezelschap houden.
De laatste door de Noorse overheid bemande vuurtoren werd in 2006 geautomatiseerd. Veel oude lichtwachterswoningen kregen daarna een nieuw leven als eenvoudige accommodatie. Verwacht niet overal zachte badjassen en roomservice. Soms moet je zelf beddengoed en eten meenemen, en begint het avontuur al bij de boottocht ernaartoe.
Maar wanneer ’s avonds het licht over de donkere zee strijkt, merk je hoe weinig een mens eigenlijk nodig heeft: een dak, een horizon en ergens in de verte een baken.
Meer informatie en adressen vind je bij Visit Norway.
Feiten, routes en praktische informatie gecontroleerd in oktober 2026. Controleer voor vertrek altijd de actuele bereikbaarheid, vaartijden en openingstijden.
