Wandelen, kanoën en hardlopen tussen herfstkleuren
De Indian summer aan de Amerikaanse oostkust is wereldberoemd vanwege zijn vlammende boslandschappen. Maar zo ver hoef je echt niet te gaan. Ook in Nederland kun je in de herfst bijna kleurenblind worden. Salt selecteerde een aantal vuurplaatsen waar je al wandelend, kanoënd of hardlopend dwars door de goudgele gloed trekt.
De langste boswandeling van Nederland
Als er één plek in Nederland is waar de bossen in de herfst in vuur en vlam staan dan is het wel in het grootste natuurgebied van Nederland, de Veluwe. Wanneer je Een wandeling rondom de Veluwe volgt, loop je dwars door dit kleurenspektakel heen.
Deze langste boswandeling van Nederland – uitgeroepen tot Wandelroute van het Jaar 2026 – maakt een ronde van bijna 300 kilometer langs de randen van de Veluwe. Je wandelt door een bonte verzameling bossen, heidevelden en zandverstuivingen, langs beken, landgoederen en dorpen als Hattem, Heerde, Epe, Dieren en Oosterbeek. Juist op de overgang tussen de hoge Veluwe en de lager gelegen polders en rivierdalen krijg je spectaculaire uitzichten cadeau.
Ben je niet zo’n kilometervreter, dan is dat geen enkel probleem. De tocht is verdeeld in twintig etappes van gemiddeld zo’n vijftien kilometer. De begin- en eindpunten liggen in de buurt van een station of bushalte. Je kunt dus een dag meelopen met de herfst en daarna gewoon weer naar huis.
Fast Facts
Wat Een wandeling rondom de Veluwe
Waar Langs de randen van de Veluwe
Afstand Bijna 300 km, verdeeld over 20 etappes
Voor wie Voor kilometervreters, dagwandelaars en alle andere treehuggers
Info De vernieuwde wandelgids van Menno Faber en Ad Snelderwaard kost € 19,95 en is verkrijgbaar via Gegarandeerd Onregelmatig of download de losse etappes en/of GPS tracks op wandelzoekpagina.
Kanoën in de Biesbosch
Wie de Biesbosch in peddelt, merkt hoe snel Nederland kan verdwijnen. Achter je blijft het geluid van wegen en steden hangen; voor je ligt een doolhof van kreken, rietkragen en wilgenvloedbossen. In de herfst spiegelen gele bladeren in het donkere water en is het soms zo stil dat je alleen nog het druppen van je eigen peddel hoort.
De Biesbosch is dankzij een doolhof van waterwegen het grootste kanoparadijs van Nederland. Hoewel het Nationale Park, dat zich over twee provincies (Zuid-Holland en Brabant) uitstrekt, het hele jaar door een schitterend natuurgebied is, word je in dit moerasgebied vooral in de herfst overdonderd door de bijna on-Nederlandse kleurschakeringen.
Aan de Zuid-Hollandse kant volg je vanuit Biesboschcentrum Dordrecht een kanoroute van 6 kilometer. In de Brabantse Biesbosch zijn twee gemarkeerde routes uitgezet: een blauwe tocht van 10 kilometer en een bruine route van 19,5 kilometer. Ze slingeren tussen wilgenvloedbossen en stille kreken. Of je knoopt je eigen route aan elkaar met behulp van knooppunten.
Heb je geen eigen kano? Bij Biesboschcentrum Dordrecht kun je tussen eind maart en eind oktober kajaks en Canadese kano’s huren. Controleer voor vertrek altijd het weer, de stroming en de actuele vaarregels. Sommige kreken en rustgebieden kunnen tijdelijk gesloten zijn om vogels en andere dieren ruimte te geven.
Fast Facts
Wat Kanoën door Nationaal Park De Biesbosch
Waar Startmogelijkheden bij onder meer Dordrecht, Hank, Werkendam en Drimmelen.
Afstanden Onder andere 6, 10 en 19,5 km
Beste tijd Vroeg in de ochtend, als het water nog glad is en de Biesbosch langzaam wakker wordt.
Info Actuele routes, verhuurders en vaarregels vind je via Nationaal Park De Biesbosch en Staatsbosbeheer.
De mooiste herfstlopen van 2026
Hardlopend van de herfstkleuren genieten? Tijdens deze natuur- en boslopen knisperen de bladeren onder je schoenen en ruikt de lucht naar natte aarde, dennen en een vleugje modder. Dat laatste krijg je er gratis bij.
Diepe Hel Holterbergloop – Sallandse Heuvelrug
Datum 24 en 25 oktober 2026
Afstanden Nightrun 6 km, 10 km, halve marathon en jeugdlopen
Info diepehelholterbergloop.nl
Grote Veldloop – Vorden
Datum 1 november 2026
Afstanden 2 km jeugdloop, 7,3 km en 15,8 km
Info hanzesport.nl
Lemelerbergloop – Lemelerberg
Datum 7 november 2026
Afstanden 2 km jeugdloop, circa 6 km en 12 km
Info acovanelderen.nl
Nunspeetse Wolventrail – Nunspeet
Datum 21 november 2026
Afstanden 7,5 km en 15 km
Info runningnunspeet.nl
Horaloop – Hoekelumse Bos en Renkums Beekdal
Datum 28 november 2026
Afstanden Jeugdlopen, 5 km, 10 km en 10 Engelse mijl
Info horaloop.nl
Meer wedstrijden vind je in de actuele kalenders van Hardlopen.nl en Hardloopkalender.nl. Controleer de informatie altijd nog even bij de organisator; routes, starttijden en zelfs hele wedstrijden kunnen veranderen.
Vijf bosroutes om zelf te lopen
Ben je niet zo van startnummers, tijdregistratie en mensen die bij het eerste fluitsignaal al verdwijnen aan de horizon? Trek dan je hardloopschoenen aan voor een van deze vaste routes. Vijf plekken waar je het gevoel kunt krijgen dat je door een schilderij van Bob Ross rent – maar dan zonder de happy little accidents in je enkelbanden.
- Zevenheuvelenroute Veluwezoom
Afstand: 7,5 of 15 km
Startpunt: parkeerplaats Lappendeken, De Steeg
Een goed gemarkeerde route door een landschap van bossen, heide en behoorlijk serieuze heuvels. - Heumensoord
Afstand: 5 of 10 km
Startpunt: parkeerstrook aan de Scheidingsweg, Nijmegen
Een gemarkeerde route over brede bospaden en langs open heide, vlak bij de stad maar toch heerlijk groen. - Corversbos
Afstand: 5,2 km
Startpunt: parkeerplaats Algemene Begraafplaats Berestein, ’s-Graveland
Een compact rondje over onverharde paden door een oud bos- en buitenplaatsenlandschap. - Dwingelderveld
Afstand: 23 km
Startpunt: Bezoekerscentrum Dwingelderveld, Ruinen
Een stevige trail langs heide, vennen, zandpaden en de bosrijke Anserdennen. Hier krijg je Drenthe in al zijn gedaanten onder je voeten. - Brunssummerheide
Afstand: 10,9 km
Startpunt: Restaurant Schrieversheide, Heerlen
Een ongemarkeerde trail met Limburgse hoogteverschillen, open zandvlaktes en bijna tien pittige klimmetjes.
Download voor vertrek de route of GPX via Natuurmonumenten. Blijf op de paden en controleer altijd de toegangsregels. De natuur is geen sportschool met een groen behangetje; wij zijn er te gast.
In de Salt Shop
Salt #101 – Herfst editie
Thema ICONS meer dan 50 Favorieten en klassiekers | Leni Riefenstahl Tussen bergroes, filmrevolutie en een besmette erfenis | Interview Tamar Valkenier Totale onafhankelijkheid bestaat helemaal niet | Interview Pete Cabrinha Voor pensioen ben ik genetisch ongeschikt | Laat het los Langzaam ontdekken wat je allemaal níet bent | West-Zeeuws-Vlaanderen Gravelen in het land van lucht | en nog veel meer….
Indianenverhalen
- Ben je een liefhebber van verstilde, artistieke films? Kruip dan op een druilerige herfstdag op de bank voor de Italiaans-Franse klassieker La prima notte di quiete uit 1972, internationaal ook uitgebracht als Indian Summer, met Alain Delon in de hoofdrol.
- Oktober telt in De Bilt tegenwoordig gemiddeld ongeveer 1,3 vorstdagen. Landinwaarts kan het eerder en vaker vriezen dan aan de kust.
- “Blinkt oktober in zonnegoud, de winter volgt dan snel en koud.” Mooi voor op een tegeltje, maar beschouw het vooral als oude weerspreuk en niet als winterverwachting.
- De nazomer is al eeuwen een inspiratiebron voor schrijvers, dichters en muzikanten. De Amerikaanse schrijver en historicus Henry Adams vergeleek de herfst met het latere leven: “…the Indian Summer of life should be a little sunny and a little sad, like the season, and infinite in wealth and depth of tone, but never hustled.”
Indian summer of een oudewijvenzomer?
De term Indian summer is sinds de late achttiende eeuw in Noord-Amerika gedocumenteerd. Hij beschrijft een periode van rustig, droog en opvallend warm weer in de herfst. Volgens de klassieke Amerikaanse omschrijving begint een echte Indian summer pas nadat de eerste vorst zich heeft laten voelen, meestal in oktober of november.
Waar de naam precies vandaan komt, weet niemand. Door de eeuwen heen zijn allerlei verklaringen bedacht, van jacht- en oogstseizoenen van oorspronkelijke bewoners tot de warme zuidwestenwind. Overtuigend historisch bewijs voor één theorie ontbreekt.
In Nederland kennen we een vergelijkbaar verschijnsel als de oudewijvenzomer: een onverwachte periode van zacht, zonnig en rustig weer in de vroege herfst. De naam wordt hier vooral gebruikt voor mooi nazomerweer in september. Daarvoor hoeft het niet eerst te hebben gevroren. Ook het spinrag dat in deze periode door de lucht zweeft wordt vaak aan de ‘oude wijven’ toegeschreven.
Een oudewijvenzomer en een Indian summer zijn dus familie, maar geen eeneiige tweeling. Beide geven ons het gevoel dat de zomer zich nog één keer omdraait, voordat hij definitief de deur achter zich dichttrekt.
Waarom staat het bos in de fik?
De explosie van herfstkleuren begint niet alleen bij koudere nachten, maar vooral bij korter wordende dagen. Bomen krijgen minder licht en stoppen langzaam met de productie van chlorofyl, het groene pigment waarmee bladeren zonlicht opvangen voor de fotosynthese. Tijdens dat proces zetten planten met behulp van licht water en koolstofdioxide om in suikers en zuurstof.
Wanneer het chlorofyl wordt afgebroken, haalt de boom nog bruikbare voedingsstoffen uit het blad. Daarna komen kleuren tevoorschijn die al die tijd onder het groen verborgen lagen. Carotenoïden en xanthofylen zorgen voor geel en oranje. Rode en paarse anthocyanen worden bij veel boomsoorten juist in de herfst aangemaakt.
Droge, zonnige dagen en koele nachten kunnen de kleuren extra intens maken. Het bos staat dus niet werkelijk in brand. Het neemt alleen op spectaculaire wijze afscheid.
Misschien is dat wel wat de herfst ons ieder jaar opnieuw probeert te vertellen: loslaten hoeft niet kleurloos te zijn.
